Sauna – heilzame werking

Sauna - Beschrijving

Algemeen

De sauna, zoals deze oorspronkelijk was ontworpen, dient in de eerste plaats voor een grondige reiniging van het lichaam. De sauna was een veilige manier om luizen, vlooien en andere parasieten op het menselijk lichaam te vernietigen. Het zorgt voor overvloedig zweten en verlicht zo het ademhalingsproces van de huid. Dit zorgt ook voor een grondige reiniging van de huid en heeft een positief effect op de elasticiteit ervan.

Het is belangrijk te weten dat ons lichaam ongeveer 0,580 Kcal verbrandt om één gram zweet te produceren. Iemand met een gemiddelde fysieke conditie produceert ongeveer een halve liter zweet en verbruikt daarvoor 300 Kcal. Ter vergelijking: dit komt overeen met een hardloopsessie over een afstand van 3 tot 5 km. Dit bevordert de reiniging van de huid doordat dode huidcellen worden losgemaakt.

De warmte van de sauna draagt bij aan de aanmaak van witte bloedcellen. Het verbetert de bloedsomloop, waardoor het lichaam van meer zuurstof wordt voorzien. Het gebruik van de sauna verhoogt de weerstand tegen diverse aanvallen waaraan het lichaam wordt blootgesteld. In de eerste plaats is er de kou, die de Finnen ertoe heeft aangezet de sauna te ontdekken. Het gebruik ervan helpt het lichaam weerstand te bieden tegen afkoeling en verkoudheden.

De sauna bevordert het loslaten van fysieke en mentale spanning. Het stimuleert en kalmeert de zenuwen, waardoor het lichaam tot volledige rust komt. Zo verdwijnt de vermoeidheid. De sauna brengt de spieren terug in hun oorspronkelijke conditie door spanningen weg te nemen. Dit is niet alleen van groot belang voor het individu, maar ook voor de volksgezondheid in het algemeen. Het gebruik van de sauna door kinderen en ouderen vormt geen enkel gevaar.

Voordelen per type sauna

Traditionele sauna

De therapeutische voordelen van de traditionele sauna staan buiten kijf. Sinds het ontstaan van de sauna tot op de dag van vandaag zijn er talrijke voordelen waargenomen. Dit is de reden voor de snelle toename van het aantal geïnstalleerde sauna’s in de afgelopen twee decennia. Er is vrijwel overal een saunacabine te vinden in diverse behandelcentra, spa’s, schoonheidssalons, thalassotherapiecentra, hotels en zelfs in kuuroorden. Voordat men echter gebruikmaakt van een sauna, is het raadzaam een arts te raadplegen om ongelukken te voorkomen. Alleen een arts kan beoordelen of iemand geschikt is om de sauna te gebruiken.

Stress is de ziekte van deze tijd, die vaak wordt behandeld met kalmeringsmiddelen of slaapmiddelen. De sauna is een natuurlijke en krachtige ontspanner. Het is een oplossing waarmee men deze medicijnen kan vermijden. De stress wordt verlicht dankzij de rust die men na de saunasessie ervaart. Ook het gevoel van welzijn en ontspanning wordt na de sauna duidelijk ervaren.

Veel mensen hebben last van infectieziekten bij klimaat- of seizoenswisselingen. De sauna draagt in hoge mate bij aan de behandeling van deze verschillende infecties. Ziekten zoals sinusitis, acne en catarrale otitis vertonen een snelle verbetering door de sauna. Het wordt aangeraden om niet te drinken om de doeltreffendheid van de behandeling te waarborgen.

Mensen die last hebben van gewrichtspijn of reumatische aandoeningen, kunnen de gunstige werking van de sauna op hun pijn bevestigen. Specialisten van de Franse Saunavereniging garanderen de doeltreffendheid van de behandeling van reuma, bepaalde huidaandoeningen, het syndroom van Raynaud, distale arteriële occlusieve aandoeningen en chronische bronchitis.

Artsen hebben de misvattingen over de gezondheidseffecten van de sauna ontkracht. De sauna kan bepaalde aandoeningen behandelen, zoals bronchiale aandoeningen en astma. Astmapatiënten, zelfs kinderen, mogen de sauna gewoon gebruiken. Mensen met ademhalingsproblemen kunnen weliswaar wat ongemak ervaren, maar dat betekent niet dat ze de sauna moeten vermijden. Medische studies hebben bevestigd dat er in deze gevallen geen contra-indicaties zijn. Het gebruik van geschikte etherische oliën in de sauna bevordert de vrijmaking van de luchtwegen.

De sauna is, door de manier waarop het werkt – namelijk overvloedig zweten – op zich al een natuurlijke ontgiftingsmethode. Maar dit effect kan worden uitgebreid tot het ontgiften van gifstoffen die vrijwillig zijn opgenomen of via giftige producten in het lichaam zijn terechtgekomen. De betrokken persoon wordt geadviseerd om niet te drinken tijdens het zweten en in de uren daarna. De intensiteit van de ontgiftingskuur moet worden afgestemd op de te behandelen persoon, zijn of haar temperament en de mate van vergiftiging. Het gebruik van de sauna kan gelijktijdig met andere behandelingstechnieken plaatsvinden. De afvoer van gifstoffen, alcohol, nicotine en metalen vindt plaats via het zweet dat het lichaam tijdens de sauna afscheidt.

Infraroodsauna

Infraroodsauna’s kunnen helpen bij gewichtsverlies en ontspanning. In vergelijking met andere warmtebronnen dringt infrarood diep door in de huid. Het helpt zo bij de bestrijding van chronische vermoeidheid, houdt de hormoonproductie op peil en draagt bij aan de vermindering van cellulitis. Infrarood voorkomt ook dat de huid verhardt. Het maakt de huid glad en soepel. Er moet echter worden opgemerkt dat de sauna, ondanks het vochtverlies, niet leidt tot gewichtsverlies.

Infraroodstraling heeft onmiskenbare voordelen voor ons lichaam. De warmte dringt diep door in het lichaam en stimuleert de spieren en zenuwen. Het voordeel is dat alleen de voorwerpen of personen in de sauna worden verwarmd, en niet de omgevingslucht zoals in een sauna die op hout, elektriciteit of gas werkt. De luchtwegen worden hier niet aan dezelfde belasting blootgesteld als in klassieke sauna’s. Voor sommige mensen lijkt de lucht in een infraroodsauna gemakkelijker in te ademen.

Infrarood is zeven keer zo effectief als een traditionele sauna. Het verwijdert meer gifstoffen dan de traditionele sauna, zoals kwik en aluminium, nicotine, alcohol, ammoniak, zwavelzuur en cholesterol. Terwijl de therapeutische temperatuur in een traditionele sauna tussen 75 en 90 °C ligt, bedraagt deze bij infrarood slechts 45 tot 75 °C. De therapiesessies zijn voor de gebruikers aanzienlijk beter te verdragen.

Het lijkt erop dat infrarood in de sauna effectief werkt bij de behandeling van problemen met bloedstagnatie en bronchitis. Het zou zelfs worden aanbevolen om artritis te verlichten. Bepaalde aandoeningen, zoals hoge bloeddruk, diabetes en klachten door metalen implantaten, kunnen niet worden behandeld in een traditionele sauna. Infraroodbehandelingen in een sauna worden daarentegen juist aanbevolen voor mensen met deze aandoeningen.

De invloed van infrarood op mensen met kanker begint steeds meer erkenning te krijgen. De warmte van infrarood bevordert de zuurstofvoorziening en de afvoer van radioactieve reststoffen uit het lichaam. Ten slotte is bewezen dat het chronische infecties kan genezen. Het gebruik van infrarood in de sauna draagt dus bij aan de behandeling van bepaalde aandoeningen. Denk hierbij aan huidaandoeningen zoals acne, eczeem en psoriasis… Wonden genezen gemakkelijker in dit type sauna en laten daardoor minder littekens achter.

Bovendien zijn infraroodsauna’s, net als traditionele sauna’s, niet geschikt voor het verhelpen van ademhalingsproblemen. De temperaturen in lange-golf-infraroodsauna’s liggen veel dichter bij de lichaamstemperatuur en zorgen ervoor dat men bij ongeveer 50 °C gaat zweten. Mensen die niet tegen hoge temperaturen kunnen, kunnen voor dit type sauna kiezen. Het wordt ook aanbevolen voor mensen met problemen met de bloedsomloop of bloedvaten, zoals bijvoorbeeld spataderen.

Sauna - Gebruik

Het saunaritueel

De sauna maakt gebruik van de effecten van afwisselende zeer warme sessies, afgewisseld met koude baden en rustmomenten bij kamertemperatuur. Voordat de saunaganger de sauna betreedt, wast hij zich in een aangrenzende ruimte, neemt hij een lauwe douche en ontspant hij zich terwijl hij zijn lichaam afdroogt. Vervolgens gaat hij naakt de sauna binnen. Naaktheid hoort van oudsher bij de saunatraditie. Dit is voor Finnen een natuurlijk gedrag en tevens een manier om de hygiëne zo goed mogelijk te waarborgen. De combinatie van warmte en vocht bevordert namelijk de groei van ziektekiemen.

De saunaganger gaat op zijn gemak op de bank zitten die in de sauna staat. Hij legt er een handdoek tussen om zijn huid tegen de hitte van het hout te beschermen en om het zweet op te nemen. Tijdens zijn verblijf in de sauna zweet hij hevig. De omgevingstemperatuur kan oplopen tot 100 °C en de lucht is droog.

De luchtvochtigheid in de sauna ligt in het begin tussen de 5 en 6%. De bronnen van vocht zijn vervolgens de ademhaling van de saunaganger en het water dat op de stenen wordt gegoten. Tijdens het verdampen van het water stijgt de luchtvochtigheid, wat leidt tot een sterke temperatuurstijging in de sauna. Het lichaam reageert hierop om zijn temperatuur op 37 °C te houden. Dit proces gaat gepaard met een versnelling van de hartslag.

De saunaganger verblijft een tijdje in de sauna. Hij kan zich laten afkloppen met zwepen, gemaakt van jonge berken takjes, om het zweten te versnellen en de bloedsomloop te stimuleren. Voor de Fin is een sauna zonder zweep als een maaltijd zonder zout. Door het afkloppen krijgt hij het gevoel gemasseerd te worden. Bij gebrek aan berken takken gebruikt de Fin een zweep van naaldbomen.

Aan het einde van het eerste saunabezoek smeert de saunaganger zich in met zeep, wrijft zich in en wast zich met lauw water. Vervolgens verlaat hij de sauna. Hij ondergaat ofwel een besprenkeling met koud water, ofwel een duik in ijskoud water, in de sneeuw of in ijzige stoom. Dit is goed voor de bloedsomloop en voor de hersenen.

Na een pauze van 15 minuten keert hij terug naar de sauna en herhaalt hij dezelfde handelingen twee tot drie keer, voordat hij definitief stopt. Dit ritueel, dat al eeuwenlang door de Finnen wordt beoefend, maakt van de sauna een geheel eigen ervaring. Een saunabezoek vereist zowel de voorbereiding van het lichaam als van de ruimte en de benodigdheden. De benodigdheden omvatten diverse materialen en artikelen.

Verloop van de sessies

De saunaganger moet de sauna drie keer bezoeken. Het eerste bezoek moet een korte, intensieve sessie zijn. Deze duurt voor ervaren saunagangers ongeveer 8 tot 12 minuten, voordat de eerste zweetdruppels verschijnen. De saunaganger die de grote hitte niet verdraagt, gaat in de laagste zone zitten om verstikking te voorkomen. Bovendien blijft hij niet langer dan 5 minuten voor de eerste sessie.

De saunaganger moet voelen dat zijn ademhaling zwaarder wordt en dat zowel zijn hartslag als zijn bloedsomloop versnellen. Zijn gewaarwordingen beperken zich niet tot deze vrij algemene opmerkingen. Hij kan ook andere gewaarwordingen hebben, die veel meer samenhangen met zijn lichaamsbouw, zijn gezondheidstoestand en zijn temperament. Zijn lichaamstemperatuur kan dan oplopen tot 40 °C. Hij verliest vocht, ongeveer 1 liter per uur, maar hij mag pas drinken na de derde sessie.

Hij verlaat de sauna om minimaal vijftien minuten frisse lucht in te ademen. Indien er geen contra-indicaties zijn, kan hij eventueel een bad nemen bij lage temperatuur, waarbij hij volledig ondergedompeld is. Hij heeft ook de mogelijkheid om een koele of koude douche te nemen. Elk bad of elke douche moet zo koud mogelijk zijn, om ervoor te zorgen dat het lichaam snel afkoelt. Dit zorgt ervoor dat de poriën van de huid en de bloedvaten zich samentrekken.

Nadat hij zich heeft afgedroogd, gaat hij opnieuw de sauna binnen voor een tweede sessie van ongeveer vijftien minuten. Hij herhaalt de ritus die hij na de eerste sessie heeft uitgevoerd, namelijk: naar buiten gaan om frisse lucht in te ademen, een bad waarbij hij volledig ondergedompeld is of een koele douche nemen, het lichaam afdrogen en 15 minuten rusten. Hij gaat voor de derde en laatste keer de sauna in. Het zweet dat over zijn lichaam stroomt, is nu schoon. Na deze laatste sessie bestaat het afsluitende ritueel uit dezelfde handelingen. En een dutje van 15 minuten zorgt ervoor dat de organen van het lichaam volledig tot rust komen. De saunaganger kleedt zich niet meteen weer aan.

Hij wacht tot zijn hart weer normaal klopt, tot zijn huid zich aan de omgevingstemperatuur heeft aangepast en tot zijn geest de neiging heeft opgegeven om nog een extra sessie te doen. Anders kan hij, als hij dat wil, een vierde sessie beginnen en het vastgestelde saunaritueel volgen. Er zijn hier geen specifieke beperkingen. Er zijn geen contra-indicaties. De sauna is puur genieten.

Het juiste moment om het vochtverlies aan te vullen, is aan het einde van de rustperiode na de derde saunabeurt. Mensen die in de sauna zijn om te ontspannen of tot rust te komen, mogen mineraalwater drinken. Degenen die een ontgiftingskuur volgen, moeten water met een laag mineraalgehalte drinken, dat zo neutraal mogelijk is.

Het water moet koel zijn, niet ijskoud, en in kleine, maar regelmatige slokjes worden gedronken. Als de sauna wordt gezien vanuit het oogpunt van fitness, bijvoorbeeld na een gymsessie, zal het drinken van een goed vruchtensap de behoeften van het lichaam aan water, suiker en kalium aanvullen. Maar alle alcoholische dranken zijn verboden.

Sauna - Aanbevelingen

Algemene voorzorgsmaatregelen

Er zijn voorzorgsmaatregelen die je moet nemen voordat je de sauna gebruikt. De hitte van de sauna is draaglijk voor mensen die er aan gewend zijn. De beginner maakt zich zorgen over de hitte en de koude douche, en vraagt advies aan vrienden die de sauna gewend zijn. Het gedrag van iedereen in een sauna kan niet hetzelfde zijn. In plaats van ontspanning zal de beginner zich juist vermoeider voelen; zijn bloedvaten zetten uit en zijn hart klopt niet meer in zijn normale ritme. Het is beter om alleen naar de sauna te gaan, zodat je de adviezen zo goed mogelijk kunt opvolgen.

Het gaat er niet om als een avonturier naar de sauna te gaan. Elke beginner moet eerst weten waarom hij naar de sauna zou gaan. Is het om het eens te proberen, om een gevoel van welzijn te ervaren, om te ontspannen of om te ontgiften? Afhankelijk van deze motivaties, die samenhangen met de leeftijd en de wil van de beginner, kunnen we passende aanbevelingen doen.

Iemand die in goede fysieke conditie is, sportief en gezond, kan vanaf het begin drie saunabezoeken afleggen. Wie daarentegen een kwetsbare gezondheid heeft, moet zich beperken tot één of twee saunabezoeken, om zijn lichaam te laten wennen aan de verschillende reacties. Het gebruik van alcohol, drugs of bloeddrukmedicijnen wordt ten zeerste afgeraden voordat men de sauna betreedt. Hetzelfde geldt voor het nuttigen van maaltijden te kort voor het saunabezoek.

Speciale voorzorgsmaatregelen

Voor een beginner kan de hitte in de sauna tijdens de eerste sessie een benauwend gevoel geven. Het is beter om voorzichtig te beginnen en op de laagste plaats in de sauna te gaan zitten. Het eerste verblijf in de sauna moet kort zijn, ongeveer 5 minuten. Vervolgens moet de duur stapsgewijs met 5 minuten worden verlengd, met een maximum van 30 minuten.

Als de hitte te sterk of zelfs ondraaglijk aanvoelt, moet u onmiddellijk naar buiten gaan. Een tweede poging om van de sauna te genieten kan na ongeveer 15 minuten worden ondernomen, de tijd die het lichaam nodig heeft om zich te herstellen. Het is mogelijk dat er na de eerste saunabeurt onvoldoende transpiratie optreedt. Dit fenomeen betekent dat de zweetklieren in de huid van de persoon min of meer gesloten zijn. De persoon voelt dan op verschillende plaatsen een branderig gevoel, op de dijen, op het bovenste deel van de borstkas en op de buik. Men moet dan de sauna verlaten en het later opnieuw proberen, na overleg met een arts.

Mensen die weinig zweten, hoeven zich absoluut geen zorgen te maken. De beheersing van de saunabezoeken neemt geleidelijk toe. Het zweten neemt bij elke sessie toe totdat het overvloedig wordt. Het zweet vormt zich op het voorhoofd, de borst, de rug, de buik, de armen en de benen. Om te wennen aan de koude douche of het koude bad zijn ongeveer tien sessies nodig.

De hete lucht geeft de eerste keer een onaangenaam gevoel aan de neusslijmvliezen. Dit gevoel verdwijnt vrij snel na enkele sessies. De aanbevolen frequentie voor saunabezoek is twee keer per week. Vermijd praten in de sauna om zo goed mogelijk op de reacties van het lichaam te kunnen letten en de kleinste afwijkingen tijdig op te merken. Het is verboden om op anderen te blazen, aangezien de hete lucht van 80 of 100 °C hen zou kunnen verbranden.

Tussen de bezoeken aan de saunaruimte door mag men niet drinken; wacht tot het einde van de sessie om het vochtverlies aan te vullen. Volledige onderdompeling in koud water mag op deze momenten alleen plaatsvinden na medisch advies. Voor beginners in de sauna is het beter om genoegen te nemen met een koele of koude douche. Deze koude douche verhoogt de bloeddruk. Na de laatste sessie in de sauna wordt sterk aangeraden om minstens dertig minuten te pauzeren bij kamertemperatuur, gewikkeld in een badjas. Op dat moment of vóór het betreden van de sauna mag er water worden gedronken.

Mensen met hart- en vaatproblemen lopen risico’s bij het betreden van de sauna. De intense hitte zorgt namelijk voor verwijding van de bloedvaten en een versnelling van de hartslag. Mocht men toch de sauna willen gebruiken, dan moet men de sauna onmiddellijk verlaten zodra men zich onwel voelt.

Astmapatiënten die bij het betreden van de sauna ademhalingsmoeilijkheden ervaren, moeten op dezelfde manier handelen, zodra ze zich onwel beginnen te voelen. De intense hitte is ook verboden voor mensen die lijden aan coronaire insufficiëntie, nierinsufficiëntie, epilepsie, hoge bloeddruk of diabetes. Hetzelfde geldt voor zwangere vrouwen. De sauna wordt afgeraden voor mensen met tuberculose, terugkerende griep en acute infecties.

Het gebruik van de sauna wordt sterk afgeraden na intensieve sportbeoefening of langdurige inspanning. Veel mensen vergeten hun polshorloge of metalen sieraden af te doen voordat ze de sauna ingaan. Ze worden verrast door het branderige gevoel dat deze metalen voorwerpen veroorzaken wanneer ze worden blootgesteld aan een temperatuur van 100 °C. Brillen met een montuur van schildpad of kunststof veroorzaken geen problemen. Maar metalen monturen hebben hetzelfde effect als een polshorloge. Het lezen van de krant in de sauna moet worden vermeden. De loodoxiden die in foto’s of opschriften worden gebruikt, komen door de hitte vrij. Ze zijn schadelijk.

De echte Finse sauna wordt om hygiënische redenen naakt beoefend. Van Finland tot de andere Scandinavische landen neemt niemand een bad in kleding. Naaktheid hoort nu eenmaal bij het normale gebruik van een sauna. Als je je hierdoor ongemakkelijk voelt, kun je beter een handdoek om je middel en over je schouders dragen. Het dragen van strakke kleding, zoals een zwempak, belemmert de bloedsomloop en zorgt ervoor dat je niet kunt zweten.

Als u eenmaal in de saunacabine bent en u neemt het initiatief om de hete stenen te besprenkelen, waarschuw dan eerst de andere aanwezigen. Zij moeten zich op de banken op de juiste manier opstellen, zodat ze niet verrast worden door de hittegolf. Aan het einde van de sessie mag u zich pas weer aankleden als u bent gestopt met zweten.

Lezers die nog meer willen weten over de sauna, kunnen de andere artikelen over dit onderwerp op deze website raadplegen. Auteursrecht beschermd door de artikelen L. 111-1 en L. 123-1 van de wet op intellectueel eigendom.